İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf’ın Babülmendeb Boğazı üzerinden yaptığı dikkat çekici çıkış, savaşın yalnızca askeri cephede değil, küresel ticaret hatları üzerinden de yürütüldüğünü bir kez daha ortaya koydu. Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiğinin yüzde 95 oranında azaldığı bir dönemde Kalibaf’ın, “Küresel sevkiyatın ne kadarı Babülmendeb’den geçiyor?” sorusu, Batı ekonomisine yönelik açık bir “stratejik hatırlatma” olarak değerlendirildi. İran medyasında bu çıkış, “ekonomik baskı araçlarının genişletilmesi” olarak yorumlandı.

İran’a yakınlığıyla bilinen Tasnim ve Fars Haber Ajansı gibi medya kuruluşları, son haftalarda yayımladıkları analizlerde Babülmendeb’i “Hürmüz’ün güney alternatifi” olarak tanımlarken, bu hattın kontrol altına alınmasının “küresel enerji mimarisini yeniden şekillendirebileceği” vurgusunu öne çıkardı. Devrim Muhafızları’na yakın çevrelerin “savaş sadece cephede değil, ticaret yollarında kazanılır” yönündeki açıklamaları da bu stratejik yaklaşımın planlı olduğunu gösteriyor.

Babülmendeb Boğazı, Süveyş Kanalı ile birlikte Akdeniz-Asya hattının en kritik geçiş noktalarından biri olarak öne çıkıyor. Alternatif rotalara kıyasla deniz taşımacılığını yaklaşık 14 gün kısaltan bu hat, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 10’unu taşıyor. Bu hattın güvensiz hale gelmesi durumunda gemilerin Afrika’nın güneyine yönelmesi gerekecek ve bu durum hem maliyetleri hem de teslim sürelerini dramatik biçimde artıracak.

Bu stratejik baskı söylemi sürerken, sahada gerilim de tırmanıyor. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Stratejik Dış İlişkiler Konseyi Başkanı Kemal Harrazi’ye yönelik suikast girişimine sert tepki gösterdi. Tahran’da Harrazi’nin konutunu hedef alan saldırıda eşi hayatını kaybederken, Harrazi ağır yaralandı. Pezeşkiyan, “Tam da Amerikan halkına hitap ederken vuruldular” diyerek uluslararası kamuoyuna, “Hangi taraf diyalogla, hangi taraf terörizmle uğraşıyor?” sorusunu yöneltti.

İran basınında yer alan bilgilere göre, 2 Nisan’da ABD ve İsrail tarafından gerçekleştirildiği öne sürülen saldırıda Harrazi’nin evi doğrudan hedef alındı. 78 yaşındaki Harrazi, İran’ın diplomatik hafızası olarak görülüyor ve hem eski lider Ali Hamaney döneminde hem de mevcut lider Mücteba Hamaney döneminde sistemin en kritik isimlerinden biri olarak konumunu koruyordu. İranlı yorumcular, bu saldırının “müzakere kanallarını hedef aldığı” görüşünde birleşiyor.

Sahadaki askeri gerilim ise 4 Nisan sabaha karşı yaşanan şiddetli patlamalarla yeni bir boyuta taşındı. Başkent Tahran ve çevresindeki Kerec, İslamşehr ve Şehr-e Rey gibi bölgelerde gece yarısı başlayan patlamalar, halk arasında paniğe yol açtı. Görgü tanıkları, evlerin camlarının sarsıldığını ve bazı bölgelerde elektrik kesintileri yaşandığını aktardı. Özellikle Mehrabad Havalimanı çevresi ve sanayi bölgelerinden gelen patlama sesleri dikkat çekti.

Başkentteki hareketliliğin ardından bu kez İsfahan’da askeri noktaların hedef alındığı iddia edildi. Havaniruz Hava Üssü, Badr Askeri Havalimanı ve 15. Khordad Kışlası çevresinde peş peşe patlamalar yaşandığı bildirildi. İran resmi makamları henüz can kaybı ya da saldırının kaynağına ilişkin açıklama yapmazken, yerel kaynaklar gökyüzünde yoğun ışık parlamaları görüldüğünü ifade etti.

Tüm bu gelişmeler, İran’ın çok katmanlı bir strateji izlediğini ortaya koyuyor: Bir yanda Babülmendeb ve Hürmüz üzerinden küresel ticaret hatlarına baskı, diğer yanda sahada artan askeri gerilim ve hedef alınan üst düzey isimler. İran medyasında sıkça dile getirilen “direniş ekseni artık ekonomik damarları hedef alıyor” söylemi, krizin sadece bölgesel değil, küresel bir kırılma noktası haline geldiğini gösteriyor. 6 Nisan’daki diplomatik eşik öncesinde, hem sahada hem de deniz yollarında tansiyon zirveye ulaşmış durumda.

Ankara neden NATO karargahı istedi? Montrö anlaşması neden tartışılıyor? NATO, Karadeniz'e çıkabilir mi? HT 360'da Dilek Gül sordu; Emekli Büyükelçi Uluç Özülker ve Kent Üniversitesi Öğretim Üyesi Emekli Kurmay Albay Ünal Atabay anlattı.  



Haberin Tamamı (Haberturk)